Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας
Θυμάμαι τη νύχτα που άκουσα για πρώτη φορά το όνομα Tren de Aragua – όχι σε δελτία ειδήσεων, αλλά από τον φίλο μου τον Λουίζι, που μπήκε λαχανιασμένος σε ένα μισοφωτισμένο μπαρ του Casco Viejo στον Παναμά το 2015, μύριζε ιδρώτα και φόβο, και μου ψιθύρισε πως τον απειλούν επειδή είχε μπλέξει με μια κοπέλα- βαποράκι της συμμορίας· το μήνυμα είχε έρθει με δυο τύπους σε μηχανάκι και ένα χαρτί που έγραφε Te tenemos- σε έχουμε. Ήξερα πως μόνος του δεν θα έβγαινε ζωντανός και θυμήθηκα τον Μιγκελίτο, υψηλόβαθμο στέλεχος της φιλικής συμμορίας Caliente Caliente του El Chorillo, που είχα γνωρίσει “τυχαία”, και κανόνισε μια συνάντηση-διαπραγμάτευση στο γραφείο μου στο Trump Tower του Panama City – τι ειρωνεία- , όπου με βλέμμα κοφτερό και χαμόγελο παγωμένο είπε στους ανθρώπους της Tren «Vamos a resolver esto como hombres, ¿sí?». Δεν θα πω λεπτομέρειες για το πώς λύθηκε η παρεξήγηση – μόνο ότι ο Λουίζι βγήκε ζωντανός και εγώ όρθιος, με το όνομα τους να μένει για πάντα χαραγμένο στη μνήμη.
Μην φανταστείτε ρομαντικούς βαρόνους της κόκας, τύπου Εσκομπάρ με κοστούμι και μπουκέτα λουλούδια στις κηδείες των αντιπάλων. Όχι. Οι νέες γενιές είναι άγριες, δίχως κώδικα τιμής, χωρίς εκείνο το «παλιάς σχολής» cartel honor που έδινε μια στραβή αίσθηση ιπποτισμού στους δολοφόνους. Αυτοί εδώ τραβάνε τη σκανδάλη, βιντεοσκοπούν την εκτέλεση και την ποστάρουν στο Instagram πριν προλάβει το αίμα να στεγνώσει.
Συνήθως είναι μόνιμα μαστουρωμένοι με freebase κοκαΐνη, τα μάτια τους κόκκινα σαν φανάρια σε λεωφόρο τα μεσάνυχτα. Γελάνε χωρίς λόγο, χορεύουν με όπλα στο χέρι και μιλάνε για θάνατο σαν να σχολιάζουν τον καιρό. Δεν είναι άνθρωποι που τους συναντάς, είναι τυφώνες με ανθρώπινη μορφή.
Η Tren de Aragua (το τραινάκι της Αραγουα) ξεκίνησε γύρω στο 2014 μέσα από τα σπλάχνα της διαβόητης φυλακής Tocorón στην πολιτεία Αραγούα της Βενεζουέλας, όταν ο Héctor “Niño” Guerrero Flores, εκμεταλλευόμενος την πλήρη απουσία ελέγχου, μετέτρεψε το σωφρονιστικό κατάστημα σε κέντρο επιχειρήσεων με γραφεία, πισίνα, νυχτερινό κέντρο και ζωολογικό κήπο· εκεί μπήκαν τα θεμέλια ενός εγκληματικού “franchise” που σήμερα εκτείνεται σε όλη τη Λατινική Αμερική. Ξεκίνησαν ως μικρή ομάδα εκβιαστών και λαθρεμπόρων, αλλά γρήγορα εξελίχθηκαν σε διεθνές δίκτυο με χιλιάδες μέλη, διακινώντας ναρκωτικά, όπλα, ανθρώπους, εκτελώντας απαγωγές και ελέγχοντας πορνεία και παράνομη εξόρυξη. Η δύναμή τους δεν βασίζεται μόνο στη βία, αλλά και σε ένα οργανωτικό πλέγμα “κυψελών” που εξαπλώνονται σε γειτονιές, φυλακές και μεταναστευτικές ροές, καθιστώντας τους σχεδόν αδύνατο να εξαρθρωθούν, ακόμη και από κυβερνήσεις που θεωρητικά έχουν απέναντί τους ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό.
Κι όμως, δεν είναι η τρέλα τους που τους κάνει αήττητους, αλλά η οργάνωση. Μιλάμε για μια ελίτ τρελών που ξέρουν να διοικούν. Η Tren de Aragua δεν είναι χαοτική παρέα κακοποιών· είναι ένα πολυεθνικό franchise του τρόμου, με υποκαταστήματα από τη Βενεζουέλα μέχρι τη Χιλή, και δίκτυα που απλώνονται σαν κρυμμένες ρίζες μέσα στις πόλεις. Τα μέλη τους μετριούνται σε χιλιάδες. Χιλιάδες που δεν φοβούνται τίποτα – γιατί όταν η ζωή σου αξίζει λιγότερο από μια σφαίρα, η θυσία είναι φτηνή.
Οι κυβερνήσεις; Στην καλύτερη περίπτωση κάνουν δηλώσεις. Στη χειρότερη, διαπραγματεύονται. Όχι γιατί δεν θέλουν να τους σταματήσουν, αλλά γιατί δεν μπορούν. Το οργανωτικό τους DNA είναι τόσο βαθιά χαραγμένο στις γειτονιές, στις φυλακές και στα σύνορα, που το να τους ξεριζώσεις είναι σαν να θες να αφαιρέσεις το μεδούλι από έναν ζωντανό οργανισμό.
Η Tren de Aragua δεν είναι απλώς μια συμμορία. Είναι ένας μηχανισμός χωρίς φρένα, ένα τρένο που σφυρίζει μέσα στη νύχτα και, αν ακούσεις καλά, θα καταλάβεις ότι το σφύριγμα δεν προειδοποιεί. Αναγγέλλει.