Με αφορμή το άρθρο του Αχιλλέα Μαντέ PhD Ερευνητή στο τμήμα μακροοικονομικού modelling του Γαλλικού Οργανισμού Ανάπτυξης(14.07.25, «Reaganomics στην Ελλάδα: έχουμε τελικά ανάπτυξη;» Στην Εφημερίδα των Συντακτών)
Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας
Ε λοιπόν, αν αυτό δεν είναι το πιο καλογραμμένο “όχι” που ειπώθηκε ποτέ με στοιχεία, τότε εγώ είμαι ο ίδιος ο Ρόναλντ Ρίγκαν ντυμένος με φουστανέλα και κρατάω λάβαρο “Trickle Down or Drown” στην πλατεία Συντάγματος.
Το άρθρο του Αχιλλέα Μαντέ, ερευνητή με PhD και θητεία στο Μακροοικονομικό Μοντελισμό (που μόνο ως μαγικό εργαστήριο των αριθμών μπορώ να το φανταστώ), δεν είναι απλώς μια ψυχρή μακροοικονομική ανάλυση. Είναι ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο χαστούκι σε όσους βαυκαλίζονται ότι η Ελλάδα αναπτύσσεται επειδή αυξήθηκε το ΑΕΠ ή επειδή η S&P είπε “μπράβο, αγοράζουμε”.
Γιατί η Ελλάδα, όπως ξεμπροστιάζει ο Μαντές, δεν αναπτύσσεται: αρμενίζει με πανί τις προσδοκίες των λίγων και με κουπί τις ανάγκες των πολλών. Μπορεί να έχεις πλεόνασμα στο Excel, αλλά στα καλάθια της λαϊκής έχεις μείον. Μπορεί ο πλούσιος να βάζει ένα τζακούζι παραπάνω στο εξοχικό του στην Πάρο, αλλά ο φτωχός κόβει το air condition στη Μενεμένη.
Κι εδώ ξεκινάει η σφαλιάρα: ο Μαντές δεν κάνει κήρυγμα, κάνει αυτοψία. Σε δύο χρονικές περιόδους –2015-2019 και 2019-2023– ξεγυμνώνει τα “θαύματα” της οικονομίας και δείχνει ότι η “ανάπτυξη” είναι μια λέξη που γελάει ειρωνικά στο καθρέφτη της φτώχειας.
2015-2019: ο φτωχός κάτι πήρε, ο πλούσιος κάτι έχασε.2019-2023: ο πλούσιος κέρδισε, ο φτωχός έχασε.Δηλαδή: Reaganomics με ελληνική φέτα.
2015-2019: ο φτωχός κάτι πήρε, ο πλούσιος κάτι έχασε.2019-2023: ο πλούσιος κέρδισε, ο φτωχός έχασε.Δηλαδή: Reaganomics με ελληνική φέτα.
Και δεν μιλάμε για φετιχιστική λατρεία της αριστεράς – ο συγγραφέας το λέει ξεκάθαρα: ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ εφάρμοσε σοβαρή αναπτυξιακή πολιτική, απλώς επειδή το 1ο δεκατημόριο του πληθυσμού είχε πιάσει πάτο, δεν είχε άλλο δρόμο παρά να ανεβεί λιγάκι.
Αλλά τώρα; Η ανάπτυξη είναι μονοκατευθυντήρια. Δεν στάζει προς τα κάτω — στάζει στις τσέπες των λίγων, όσο οι υπόλοιποι κοιτούν προς τα πάνω μπας και πέσει κανένα ψίχουλο. Δεν μιλάμε για χείρα βοηθείας, μιλάμε για κλωτσιά στις βαθμίδες της κοινωνικής κινητικότητας.
Ο Μαντές αποδομεί τον ελληνικό νεο-ριγκανισμό με κομψή βαρβαρότητα:
Δεν υπάρχουν παραγωγικές επενδύσεις.
Δεν υπάρχουν παραγωγικές επενδύσεις.
Οι μισθοί μένουν πίσω απ’ τον πληθωρισμό.
Οι μισθοί μένουν πίσω απ’ τον πληθωρισμό.
Οι καρτέλ ελέγχουν την αγορά.
Οι καρτέλ ελέγχουν την αγορά.
Ο δείκτης Lerner φωνάζει “Μονοπώλιο!” κι εμείς χειροκροτάμε.
Ο δείκτης Lerner φωνάζει “Μονοπώλιο!” κι εμείς χειροκροτάμε.
Η “ανάπτυξη”, λοιπόν, είναι ολόγραμμα: φαίνεται από μακριά, εξατμίζεται από κοντά. Και το χειρότερο; Την έχουμε ταυτίσει με real estate, τουρισμό και delivery. Μιλάμε για την οικονομία του Airbnb και του σουβλακτζίδικου, όχι της καινοτομίας και της βιομηχανίας.
Αυτό που κάνει το άρθρο του Μαντέ πολιτικά ριζοσπαστικό και όχι απλώς ακαδημαϊκά αξιοπρόσεκτο, είναι ότι προτείνει: η δημόσια συζήτηση να αλλάξει πίστα. Όχι άλλο “σταθερότητα”. Όχι άλλο “πρωτογενές πλεόνασμα”. Όχι άλλο “επενδυτική βαθμίδα” όταν η κοινωνία μένει μεταξεταστέα στην ευημερία.
Η Ελλάδα, λέει ο Μαντές, παραμένει στο διεθνές περιθώριο της οικονομίας, κυρίως γιατί λειτουργεί με λογική περιπτέρου που θέλει να γίνει πολυεθνική με τιμοκατάλογο σούπερ μάρκετ.
Κι αν το Reaganomics στην Αμερική γέννησε τη Wall Street και τη Silicon Valley, στην Ελλάδα μας έφερε… τις golden visa και το Mykonos-on-Steroids.
Συμπέρασμα;Ο Αχιλλέας Μαντές μάς πέταξε το γάντι. Τώρα μένει να αποφασίσουμε αν θα το σηκώσουμε ή θα συνεχίσουμε να χτίζουμε “ανάπτυξη” πάνω σε τρίκυκλα με γύρο και πολυκατοικίες Airbnb.
Γιατί, ναι, μπορεί το ΑΕΠ να ανεβαίνει, αλλά η αξιοπρέπεια κάνει οτοστόπ.