Γράφεο ο Άκης Λιάντζουρας

Κάθε φορά που η Αριστερά χάνει, αρχίζει η ίδια ιερή τελετουργία: τα μνημόσυνα. Στήνονται πάνελ με γκριζομάλληδες βετεράνους, καπνισμένα μυαλά από συνελεύσεις και καταλήψεις, που κοιτούν την κάμερα με εκείνη τη μισο-θλιμμένη, μισο-αλαζονική έκφραση: «Φταίει η βάση. Φταίει ο κόσμος που δεν κατάλαβε. Φταίνε τα media. Φταίνε όλοι εκτός από εμάς». Και πίσω από την ομίχλη των αναλύσεων, η ίδια ερώτηση σιγοκαίει: μήπως χρειαζόμαστε κι εμείς έναν “πατερούλη”;

Αν η Δεξιά είναι ο καλός οικογενειάρχης που υπόσχεται να φτιάξει τον φράχτη και να διώξει τους κλέφτες, η Αριστερά μοιάζει με παρέα σε μπαρ που μιλάει για το πώς πρέπει να γκρεμιστούν όλοι οι φράχτες… αλλά δεν πληρώνει τον λογαριασμό. Η έννοια του “πατερούλη” κουβαλάει το πιο σκοτεινό της φορτίο — από τον Στάλιν μέχρι τον Ανδρέα, το μοντέλο είναι το ίδιο: ένας άντρας (σπάνια γυναίκα), που θα παίξει ρόλο μεσσία, θα μοιράσει κουράγιο και μπινελίκια μαζί, και θα πείσει τους πάντες ότι “εγώ κρατάω το τιμόνι”.

Το πρόβλημα; Η σημερινή Αριστερά δεν αντέχει ούτε τον πατερούλη ούτε την ορφάνια της. Θέλει τον ηγέτη να είναι και λαϊκός και ακαδημαϊκός, και ριζοσπάστης και mainstream, και χίπης και CEO. Θέλει δηλαδή ένα πολιτικό χίμαιρα — έναν ηγέτη που θα φοράει τζιν στις πορείες και κουστούμι στη Σύνοδο Κορυφής. Και κάθε φορά που δεν τον βρίσκει, καταλήγει σε ημίμετρα: πρόσωπα που παίζουν τον ρόλο, αλλά χωρίς τη φωτιά.

Αυτό δεν είναι απλώς επικοινωνιακό κενό. Είναι υπαρξιακό. Γιατί η Αριστερά, ιδίως στην Ελλάδα, κουβαλάει το τραύμα της διάσπασης — από την εποχή που τα μισά καφενεία τραγουδούσαν «Βρέχει στη φτωχογειτονιά» και τα άλλα μισά «Άπονη ζωή» — και ψάχνει πάντα για κάποιον να ενώσει τις φυλές. Αλλά αντί να ψάχνει έναν άνθρωπο που να καταλαβαίνει τη χώρα και τους ανθρώπους της, ψάχνει έναν καθρέφτη που θα επιβεβαιώνει την ταυτότητά της.

Η αλήθεια είναι απλή και άσχημη: χωρίς πρόσωπο που να συμπυκνώνει την αφήγηση, η Αριστερά μένει μια χορωδία χωρίς μαέστρο. Και όσο κι αν τρέμουμε τον όρο “πατερούλης” λόγω ιστορίας, ο κόσμος δεν ψηφίζει manifestos· ψηφίζει πρόσωπα. Η Δεξιά το ξέρει, το εφαρμόζει και το πουλάει. Η Αριστερά ακόμα το συζητάει στις συνελεύσεις.

Κι έτσι, μένει η ερώτηση: θέλουμε ηγέτη ή φοβόμαστε να τον βρούμε γιατί θα μας θυμίσει ότι, στην τελική, η πολιτική δεν είναι μόνο ιδέες — είναι και κυνισμός, και στρατηγική, και λίγο cult of personality. Αν δεν αντέχουμε να το παραδεχτούμε, τότε ας μείνουμε με τα μνημόσυνα και τις επιτροπές. Και ας παρακολουθούμε τη Δεξιά να παίζει τον ρόλο του μπαμπά στο εθνικό σήριαλ, ενώ εμείς καθόμαστε με τον καφέ στο χέρι και συζητάμε πώς “ο λαός παραπλανήθηκε”.

Γιατί χωρίς πατερούλη, η Αριστερά δεν είναι απλώς ορφανή. Είναι και χαμένη.