Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας
Πώς ο κόσμος ερωτεύτηκε τους πολιτικούς-μπράβους και γιατί το μέλλον μας θα μοιάζει με καφενείο που το ’χουν καταλάβει οι σκληροί
Υπάρχει μια παράξενη ροπή στην Ιστορία: κάθε φορά που η κοινωνία νιώθει φοβισμένη, μπερδεμένη ή απλώς μπουχτισμένη από τους «σοβαρούς» πολιτικούς, στέφει τον θρόνο σε κάποιον που μοιάζει να βγήκε από σκηνή κακόφημου νυχτερινού μαγαζιού. Σήμερα, αυτοί οι τύποι φορούν κοστούμια, έχουν πυρηνικούς κωδικούς και λογαριασμούς στο Twitter. Χτες ήταν στους διαδρόμους της εξουσίας, σήμερα είναι τα αφεντικά της πόλης.
Δες την παρέα: Ντόναλντ Τραμπ, ο αμερικανός τηλε-μάνατζερ που πουλάει καουμπόικη αυτοπεποίθηση με ρωμαϊκό δάχτυλο προς τον ουρανό. Βλαντίμιρ Πούτιν, ο πρώην ΚGB-τζής που ποζάρει γυμνόστηθος πάνω σε άλογο λες και ετοιμάζεται να εισβάλει στη Μογγολία. Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο Ισραηλινός που μιλάει για βιβλικά σύνορα με το ίδιο ύφος που άλλοι ζητάνε καφέ. Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο σουλτάνος της Άγκυρας που παίζει με τους χάρτες σαν να είναι παιδικά παζλ. Βάλε και τον Βίκτορ Όρμπαν, τον Ούγγρο που έστησε ολόκληρη δημοκρατία-βιτρίνα για να κρύψει το αυταρχικό του reality. Και τον “δικό μας” Αχχιλέα Μπέο , δήμαρχο Βόλου που παίρνει τις εκλογές με περίπατο από το 2014!
Γιατί τους θέλουμε;Γιατί οι λαοί, όταν νιώθουν ότι το σύστημα είναι θολό και η παγκοσμιοποίηση τους καταπίνει, θέλουν κάποιον που να δείχνει «άντρας». Όχι απαραίτητα με την έννοια του φύλου – αλλά του τύπου που θα μιλήσει απλά, θα φωνάξει, θα δείρει το τραπέζι και θα πει: «Εγώ θα σας σώσω». Είναι το πολιτικό ισοδύναμο του να καλείς τον νταή της γειτονιάς για να διώξει τους άλλους νταήδες.
Ο φόβος, η ανασφάλεια και η κούραση από την “πολιτική ορθότητα” λειτουργούν σαν ντόπινγκ. Όσο πιο περίπλοκη γίνεται η πραγματικότητα (AI, κλιματική κρίση, πόλεμοι-δια αντιπροσώπων), τόσο πιο πολύ οι πολίτες θέλουν λύσεις που χωράνε σε μια ατάκα. Οι νταήδες στην εξουσία είναι οι μάστερ αυτής της τέχνης: ένα tweet, μια κραυγή στο μπαλκόνι, μια φωτογραφία με στρατιωτική στολή.
Πώς θα εξελιχθεί;Το φαινόμενο δεν θα ξεφουσκώσει. Θα κλιμακωθεί. Γιατί οι παραδοσιακοί πολιτικοί μοιάζουν πλέον με αποστειρωμένα avatars που μιλάνε μόνο με PR σενάρια. Οι “σκληροί” ηγέτες έχουν κάτι που η μάζα ερμηνεύει ως αυθεντικότητα, ακόμα κι όταν είναι χυδαία ψεύτικη. Κι όσο οι κοινωνίες γίνονται πιο πολωμένες, τόσο θα ενισχύεται η επιθυμία για «κάποιον που θα πάρει την κατάσταση στα χέρια του».
Στα επόμενα δέκα χρόνια, θα δούμε περισσότερους ηγέτες αυτού του καλουπιού – όχι λιγότερους. Και το πιο επικίνδυνο; Δεν θα περιοριστούν σε παραδοσιακές δημοκρατίες ή αυταρχικά καθεστώτα. Θα αναπτυχθούν και σε χώρες που μέχρι τώρα θεωρούσαμε “υπόδειγμα”.
Η Ιστορία μας δείχνει ότι οι νταήδες έρχονται με υποσχέσεις σωτηρίας και φεύγουν αφήνοντας καμένα χωράφια. Το μόνο ερώτημα είναι αν θα το καταλάβουμε πριν η τελευταία σκακιέρα γίνει ιδιοκτησία τους.
Γιατί το πρόβλημα με τους νταήδες δεν είναι ότι υπόσχονται να σε προστατέψουν.Το πρόβλημα είναι ότι, τελικά, προστατεύουν μόνο το τραπέζι στο οποίο κάθονται.