Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας, εν εξάλλω
Καθώς οι διασώστες σκάβουν τα συντρίμμια του πρόσφατου σεισμού στην ανατολική Αφγανιστάν, ψάχνοντας για επιζώντες ανάμεσα σε περισσότερους από 1.400 νεκρούς, η εικόνα μιας γυναίκας που πεθαίνει κάτω από τα χαλάσματα επειδή οι Ταλιμπάν δεν επιτρέπουν σε άντρες διασώστες να την αγγίξουν παραμένει σαν καυτό σίδερο στη συνείδηση.
Και ναι, αυτό είναι το μέρος που παραδώσαμε πίσω στους Ταλιμπάν. Το “δικό μας” Αφγανιστάν. Το αποτέλεσma του πιο ακριβοπληρωμένου, πιο αιματηρού, πιο παταγώδους εκδημοκρατισμού στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Η Γέννηση Ενός Εφιάλτη
Το 2001, οι Αμερικανοί μπήκαν στο Αφγανιστάν σαν κάουμποι σε σαλούν. Ήταν δίκαιοι, ήταν οργισμένοι, είχαν σκοπό. Η αλ Κάιντα είχε χτυπήσει τους Δίδυμους Πύργους, και οι Ταλιμπάν τους έκρυβαν. Απλά μαθηματικά: Εισβολή = Δικαιοσύνη.
Εκτός από το ότι 22 χρόνια αργότερα, μετά από 2.4 τρισεκατομμύρια δολάρια, 170.000 νεκρούς (εκ των οποίων 46.000 άμαχοι), και την πιο ταπεινωτική στρατιωτική υποχώρηση από το Βιετνάμ, παραδώσαμε τη χώρα πίσω στους ίδιους Ταλιμπάν. Μόνο που τώρα έχουν αμερικανικά όπλα αξίας 7 δισεκατομμυρίων, εμπειρία σε ανταρτοπόλεμο κατά της πιο ισχυρής στρατιωτικής δύναμης του κόσμου, και έναν λόγο παραπάνω να μισούν τη Δύση.
Η Πραγματικότητα της “Απελευθέρωσης”
Για δύο δεκαετίες, η αμερικανική προπαγάνδα μας έταιζε ιστορίες για σχολεία κοριτσιών, δημοκρατία και πρόοδο. Η πραγματικότητα; Μια κοιλάδα στη Νιούγκαλ που σήμερα μοιάζει με σκηνικό αποκάλυψης, όπου η γη κουνιέται και οι άνθρωποι πεθαίνουν όχι μόνο από τη φύση, αλλά από την ιδεολογική μισαλλοδοξία που επιστρέφει σαν μπούμερανγκ.
Οι γυναίκες του Αφγανιστάν σήμερα δεν μπορούν ούτε να εργαστούν, ούτε να σπουδάσουν, ούτε να κυκλοφορήσουν χωρίς αρσενικό συνοδό, ούτε ακόμη και να μιλήσουν δυνατά σε δημόσιο χώρο. Και όταν η γη ανοίγει και τις καταπίνει, δεν μπορούν να σωθούν επειδή οι διασώστες είναι άντρες.
Αυτή είναι η κληρονομιά των 2.4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το Παιχνίδι των Αριθμών
Αντε να κάνουμε έναν απολογισμό, για την ιστορία:
Κόστος: 2.4 τρισεκατομμύρια δολάρια (περίπου 300 δισεκατομμύρια ετησίως για τη διάρκεια της επέμβασης)
Νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες: 2.448
Νεκροί στρατιώτες συμμάχων: 1.144
Νεκροί Αφγανοί στρατιώτες και αστυνομικοί: 66.000+
Νεκροί άμαχοι: 46.000+
Πρόσφυγες και εσωτερικά εκτοπισμένοι: 2.6 εκατομμύρια
Αποτέλεσμα: Οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία τον Αύγουστο του 2021
Με άλλα λόγια, αν αυτά τα λεφτά τα είχαμε ρίξει σε λαχεία, θα είχαμε καλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.
Η Ωμή Αλήθεια
Το βρώμικο μυστικό που κανείς δεν θέλει να παραδεχτεί είναι ότι η αμερικανική επέμβαση δεν ήταν ποτέ για την “απελευθέρωση” του Αφγανιστάν. Ήταν για την εκδίκηση, το γεωπολιτικό παιχνίδι και τα συμφέροντα του στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος. Τα δικαιώματα των γυναικών, η δημοκρατία, η ανοικοδόμηση – όλα αυτά ήταν απλώς το μάρκετινγκ.
Η πραγματικότητα είναι ότι δημιουργήσαμε το πιο τέλειο εκκολαπτήριο για τον τρομοκράτη, τον φανατισμό και τη μισαλλοδοξία. Κάθε βόμβα που έπεσε, κάθε αμάχος που σκοτώθηκε, κάθε χωριό που καταστράφηκε δημιούργησε δέκα καινούριους εχθρούς της Δύσης.
Η Τραγική Παρωδία
Και τώρα, καθώς η γη κουνιέται και οι άνθρωποι πεθαίνουν, οι Ταλιμπάν ζητούν διεθνή βοήθεια. Η ίδια διεθνής κοινότητα που πολέμησαν για 20 χρόνια καλείται να στείλει χρήματα και βοήθεια σε μια χώρα που δεν επιτρέπει στις γυναίκες ούτε καν να σωθούν από έναν σεισμό.
Αυτό είναι θέατρο του παραλόγου. Σουρεαλισμός σε βιομηχανική κλίμακα. Μια παρωδία τόσο μαύρη που θα έκανε τον Beckett να φαίνεται αισιόδοξος.
Το Μάθημα που Δεν Μάθαμε Ποτέ
Το τραγικό είναι ότι όλα αυτά ήταν προβλέψιμα. Η ιστορία του Αφγανιστάν είναι γεμάτη από ιμπεριαλιστικές περιπέτειες που κατέληξαν στο ίδιο αποτέλεσμα: Βρετανοί, Σοβιετικοί, και τώρα Αμερικανοί. Όλοι μπήκαν σαν κατακτητές, όλοι έφυγαν σαν ηττημένοι, αφήνοντας πίσω τους χάος και πόνο.
Το Αφγανιστάν ονομάζεται “νεκροταφείο των αυτοκρατοριών” για έναν λόγο. Και εμείς, στην απέραντη ύβρη μας, νομίζαμε ότι θα ήμασταν διαφορετικοί.
Η Συνέχεια του Εφιάλτη
Σήμερα, ενώ τα διεθνή ΜΜΕ αναφέρουν τον αριθμό των νεκρών από τον σεισμό, το πραγματικό δράμα δεν είναι μόνο η φυσική καταστροφή. Είναι το γεγονός ότι μια ολόκληρη γενιά Αφγανών γυναικών – που είχε γνωρίσει την ελευθερία για λίγα χρόνια – τώρα ζει σε μια χώρα όπου η ίδια τους η ύπαρξη θεωρείται αμαρτία.
Και εμείς, εδώ στη Δύση, κάνουμε ότι δεν καταλαβαίνουμε πώς φτάσαμε ως εδώ. Σαν να ήταν θεομηνία, σαν να μην είχαμε καμία ευθύνη για αυτό το χάος που αφήσαμε πίσω μας.
Επίλογος: Το Κοστολόγιο της Ύβρης
Κάθε φορά που βλέπω τις εικόνες από τον σεισμό στο Αφγανιστάν – τα χαλάσματα, τους απελπισμένους ανθρώπους, τους διασώστες που αναζητούν επιζώντες – θυμάμαι ότι αυτή η τραγωδία δεν είναι μόνο φυσική. Είναι και ανθρώπινη. Είναι το αποτέλεσμα μιας επέμβασης που υποσχόταν απελευθέρωση και έφερε καταστροφή.
Το τραγικότερο από όλα; Ότι σε 10-15 χρόνια, κάποια άλλη υπερδύναμη θα κάνει το ίδιο λάθος, κάπου αλλού. Επειδή η ύβρις είναι το μόνο πράγμα που δεν εξαντλείται ποτέ.
Και στο τέλος, οι μόνοι που πληρώνουν είναι οι άμαχοι. Οι γυναίκες που πεθαίνουν κάτω από τα χαλάσματα επειδή δεν μπορούν να τις αγγίξουν οι διασώστες. Οι άνθρωποι που δεν επέλεξαν αυτόν τον πόλεμο, αλλά υποφέρουν τις συνέπειές του κάθε μέρα.
Αυτή είναι η κληρονομιά μας. Αυτό είναι το μνημείο μας στο Αφγανιστάν: Ένα εκατομμύριο τραγωδίες σε μια χώρα που παραδώσαμε πίσω στο σκοτάδι.