Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας
Κάποτε η Ελλάδα ήταν μια χώρα όπου οι ταμπέλες είχαν αίμα, ιδρώτα και μνήμη εμφυλίου. Η «Δεξιά» ήταν ο παλιός κρατικός μηχανισμός, οι «Αριστεροί» οι ηττημένοι που κουβαλούσαν το στίγμα, το «Κέντρο» η μεγάλη δεξαμενή που έπαιζε τον ρυθμιστή. Σήμερα, μετά από μνημόνια, κρίσεις, πανδημίες και πόλεμο στην Ουκρανία, τα ίδια λόγια μοιάζουν περισσότερο με παλιά σήματα σε εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο: σκουριασμένα, αλλά ακόμα αναγνωρίσιμα.
Η διαΝΕΟσις έβαλε μικρόφωνο στον σφυγμό της κοινωνίας και η Metron Analysis έκανε τη δουλειά. Η ερώτηση απλή: «Πού τοποθετείστε ιδεολογικά;» Τα αποτελέσματα —ένα πολιτικό καρδιογράφημα— δείχνουν ότι η Ελλάδα δεν είναι πια η χώρα των άκρων.
Το 2024, μόλις 1,7% αυτοπροσδιορίζονται ως «άκρα δεξιά» και 1,3% ως «άκρα αριστερά». Οι υπόλοιποι μοιράζονται σχεδόν ισότιμα: 30,6% στη δεξιά πτέρυγα (κεντροδεξιά+δεξιά), 30,1% στην αριστερά (κεντροαριστερά+αριστερά), και περίπου 20% στο καθαρό «Κέντρο». Το υπόλοιπο 15% σηκώνει τα χέρια ψηλά: «Τίποτα από τα παραπάνω». Ένα μεγάλο, σιωπηλό μπλοκ πολιτών που αρνείται να φορέσει ιδεολογικό κοστούμι.
Κι εδώ αρχίζει το γκροτέσκο του ελληνικού σκηνικού: οι ίδιοι που δηλώνουν «αριστεροί» μπορεί να ψηφίσουν κεντροδεξιά κυβέρνηση για να τους «σώσει» από την ακρίβεια. Οι ίδιοι που λένε «δεξιοί» ενδέχεται να βρεθούν στις πλατείες να ουρλιάζουν ενάντια σε μνημόνια και φόρους. Το label δεν είναι δόγμα· είναι μια κουρασμένη ταυτότητα που αλλάζει όπως το avatar σε social media.
Η ιστορική καμπύλη δείχνει και κάτι ακόμα: το Κέντρο συρρικνώνεται. Από 26,9% το 2018 κατρακύλησε σε 19,7% το 2024. Η χώρα γίνεται πιο πολωμένη, αλλά όχι πιο ακραία. Τα άκρα παραμένουν μικρά, οι δύο «παρατάξεις» παίζουν σπρώξιμο γύρω από το 30%, και το κέντρο, που άλλοτε ήταν το μαξιλάρι, χάνει τον όγκο του.
Η γοητεία του gonzo είναι ότι δεν κάνεις απλή αναφορά· βουτάς μέσα στο βούρκο. Σκεφτείτε το: τρεις στους δέκα Έλληνες λένε «είμαι αριστερός», άλλοι τρεις «είμαι δεξιός», ένας στους πέντε «είμαι κέντρο». Και ένας στους έξι λέει «δεν με νοιάζει». Αυτό το τελευταίο είναι το πραγματικό φάντασμα στην αίθουσα: το κόμμα της αδιαφορίας.
Κι έτσι, η ερώτηση του τίτλου —«Δεξιοί οι Αριστεροί;»— βρίσκει μια παράδοξη απάντηση. Στην Ελλάδα του 2025, η ιδεολογία είναι περισσότερο συναισθηματικός αυτοπροσδιορισμός παρά σταθερή πολιτική ταυτότητα. Μπορείς να είσαι «αριστερός» και να αγοράζεις SUV, να είσαι «δεξιός» και να φωνάζεις για κοινωνικά δικαιώματα, να λες «τίποτα» και να ψηφίζεις ό,τι σε πείσει πιο πολύ το βράδυ πριν τις εκλογές.
Η πολιτική επικοινωνία το ξέρει: δεν μιλάμε πια σε στρατούς, αλλά σε «φυσαλίδες» κοινών που ψάχνουν αφήγημα. Η μάχη δεν είναι ανάμεσα σε δεξιά κι αριστερά. Είναι ανάμεσα σε όσους μπορούν να δώσουν νόημα σ’ αυτό το 15% που δεν αναγνωρίζει κανένα ταμπελάκι, και σε όσους μένουν κολλημένοι στο παλιό δίπολο.
Το συμπέρασμα; Η Ελλάδα δεν είναι αριστερή, ούτε δεξιά. Είναι μια χώρα σε μόνιμο ιδεολογικό hangover, όπου το παρελθόν σφίγγει το μπουφάν της ιστορίας, αλλά οι νέες γενιές έχουν ήδη ανοίξει το φερμουάρ.
Πηγές
διαΝΕΟσις – «Τι Πιστεύουν οι Έλληνες 2024», Μέρος Γ’, ερώτηση Γ29 (υλοποίηση Metron Analysis). link
διαΝΕΟσις – «Τι Πιστεύουν οι Έλληνες 2024», Μέρος Γ’, ερώτηση Γ29 (υλοποίηση Metron Analysis). link