Γράφει ο Άκης Λιάντζουρας από το Think Tank της Capitol17.com
Αν δεν σηκώσουμε τώρα τα μανίκια, σε λίγα χρόνια θα ψάχνουμε προστασία στις σκιές των παλιών μας φόβων.
Πριν δέκα χρόνια, αν έλεγες σε έναν Ευρωπαίο διπλωμάτη ότι η Ρωσία θα απειλεί το Βίλνιους, ο Τραμπ θα παίζει μπιρίμπα με το ΝΑΤΟ, κι ότι η Γερμανία θα είχε βγάλει τον σκασμό, θα σε πέρναγαν για σεναριογράφο του Netflix. Τώρα όμως, ξυπνάμε μέσα σε αυτό το σενάριο και δεν έχουμε ούτε σεντόνι, ούτε συμμαχία να μας σκεπάσει.
Η Ευρώπη – αυτή η παλιοκουβέρτα που υποτίθεται θα μας κρατούσε ασφαλείς – ξηλώνεται ραφή-ραφή. Οι Αμερικάνοι βαριούνται, οι Βρετανοί έφυγαν, κι εμείς εδώ, μεταξύ καρπουζιού και μπίρας, ακόμα συζητάμε αν θα δώσουμε 2% ή 5% του ΑΕΠ για άμυνα. Ο διάλογος θυμίζει συνέλευση πολυκατοικίας: άλλος θέλει ασανσέρ, άλλος σκυλάκι στη σκάλα, κι άλλος να βάλει κάμερες στους διαδρόμους “γιατί η κυρά-Μαρία βγαίνει με το νυχτικό”.
Αλλά ας πάμε στο ζουμί.
Η Ευρώπη έχει δύο ψυχές. Η μία λέει: «πάμε όλοι μαζί, φτιάχνουμε έναν ευρωστρατό, γινόμαστε μεγάλοι και τρανοί». Η άλλη – πιο ρεαλιστική ή απλώς πιο φοβισμένη – λέει: «να κρατήσω τη χώρα μου ζωντανή και βλέπουμε». Κοινώς, μια γειτονιά που μαζεύεται να χτίσει πολυκατοικία, αλλά καθένας θέλει να κρατήσει το οικόπεδό του και να έχει και τη δική του πόρτα.
Και στη μέση τι; Μια Γερμανία που ορκίζεται να γίνει πολεμική μηχανή αλλά κανείς δεν ξέρει αν ο εξοπλισμός της είναι για να προστατεύσει τη Μάλτα ή να φοβίσει την Πολωνία. Μια Γαλλία που ακόμα νομίζει πως είναι αυτοκρατορία και θέλει να ηγηθεί, αλλά δεν έχει ακολουθία. Και κάτι μικροί σαν εμάς που τρέχουμε να βρούμε ποιος μας πουλάει φτηνότερα drones.
Κι οι πολίτες; Μη γελάτε. Έχουν γίνει τρεις κατηγορίες:
Οι χίπστερ της ουδετερότητας. Αυτοί που πιστεύουν ότι με την αγάπη και τα ποστ στο X (πρώην Twitter) θα σταματήσει ο πόλεμος. Τους ενοχλεί κάθε κουβέντα για εξοπλισμούς γιατί, σου λέει, η ειρήνη είναι πιο σημαντική απ’ όλα. Ναι, αλλά χωρίς τείχος και πανοπλία, η ειρήνη πεθαίνει πρώτη.
Οι χίπστερ της ουδετερότητας. Αυτοί που πιστεύουν ότι με την αγάπη και τα ποστ στο X (πρώην Twitter) θα σταματήσει ο πόλεμος. Τους ενοχλεί κάθε κουβέντα για εξοπλισμούς γιατί, σου λέει, η ειρήνη είναι πιο σημαντική απ’ όλα. Ναι, αλλά χωρίς τείχος και πανοπλία, η ειρήνη πεθαίνει πρώτη.
Οι “φιλοευρωπαίοι της Κυριακής”. Αυτοί που βγάζουν selfie με τη σημαία της Ε.Ε. κάθε Μάιο, αλλά όταν ακούνε για στρατό, βάζουν τη φάτσα του Πούτιν στο σαλόνι τους για διακόσμηση. Υποστηρίζουν μόνο ό,τι είναι ανέξοδο και θεωρητικό.
Οι “φιλοευρωπαίοι της Κυριακής”. Αυτοί που βγάζουν selfie με τη σημαία της Ε.Ε. κάθε Μάιο, αλλά όταν ακούνε για στρατό, βάζουν τη φάτσα του Πούτιν στο σαλόνι τους για διακόσμηση. Υποστηρίζουν μόνο ό,τι είναι ανέξοδο και θεωρητικό.
Οι υπνοβάτες. Βλέπουν τις ειδήσεις σαν να παρακολουθούν μαγειρική: αδιάφορα, μηχανικά, μετρώντας τα ευρώ. «Μας κόψανε το επίδομα, μας μειώσανε τη σύνταξη» — και όταν τους πεις πως χωρίς ασφάλεια δεν έχεις χώρα, σε κοιτούν λες και είπες να καταργηθεί το Wi-Fi.
Οι υπνοβάτες. Βλέπουν τις ειδήσεις σαν να παρακολουθούν μαγειρική: αδιάφορα, μηχανικά, μετρώντας τα ευρώ. «Μας κόψανε το επίδομα, μας μειώσανε τη σύνταξη» — και όταν τους πεις πως χωρίς ασφάλεια δεν έχεις χώρα, σε κοιτούν λες και είπες να καταργηθεί το Wi-Fi.
Μέσα σε όλα αυτά, η Ρωσία απειλεί, η Αμερική αποχωρεί, η Κίνα τρίβει τα χέρια της κι εμείς περιμένουμε μια «ομάδα αλήθειας» να μας πει αν μπορούμε να αγοράσουμε ραντάρ.
Αλλά ας δούμε και την άλλη πλευρά.
Υπάρχουν ακόμα κάποιοι που ονειρεύονται. Όχι με ναϊβισμό, αλλά με πυξίδα. Πιστεύουν ότι θα στηθεί ένας πυρήνας Ευρώπης – Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Πολωνία, Ισπανία – που θα πει: «ως εδώ». Ότι θα ρίξουν λεφτά, ανθρώπους και δόγμα σε μια κοινή αμυντική ομπρέλα. Ότι το ΝΑΤΟ θα γίνει κάτι σαν το Wi-Fi: το έχεις, αλλά χρειάζεται να έχεις και firewall.
Δεν είναι κακή ιδέα.
Αλλά χρειάζεται πολιτικό θάρρος. Χρειάζεται μια Ευρώπη που δεν τρέμει τον ήχο της ίδιας της της φωνής. Που δεν σαστίζει κάθε φορά που σηκώνει το βλέμμα και βλέπει ότι η Ουάσινγκτον δεν είναι πια εκεί. Και που, όταν βλέπει την Ουκρανία να καίγεται, δεν απαντά με «συγκατάθεση επιτροπής» αλλά με ραντάρ, αναχαίτιση και αποφασιστικότητα.
Διότι αλλιώς, αν συνεχίσουμε να κοιμόμαστε, κάποιος θα μας ξυπνήσει. Και τότε, το κόστος θα είναι ασύλληπτο.
Η ιστορία χτυπά την πόρτα. Δεν έχει χρόνο για επιτροπές.
Η Ευρώπη πρέπει να διαλέξει:ή θα ενωθεί με τη φωτιά ή θα καεί από τις στάχτες της.